Waarom stijve heupen invloed hebben op je rug

Je heupen en je onderrug zijn via het bekken rechtstreeks met elkaar verbonden. Hoe beweeglijk je heupen zijn, bepaalt mee in welke stand je bekken staat, in zit, in stand en tijdens lopen. En de stand van je bekken bepaalt op zijn beurt hoeveel kromming je onderrug heeft, en hoe die belast wordt. Dat mechanisme speelt al voordat er sprake is van klachten.

Het bekken als kantelpunt tussen heupen en rug

Je bekken vormt de verbinding tussen je beide heupgewrichten en de onderkant van je wervelkolom. Het bekken kan naar voren kantelen (een grotere holte in de onderrug) of naar achteren kantelen (een vlakkere onderrug), afhankelijk van de spanning en lengte van de spieren die eraan vastzitten.

De heupflexoren aan de voorkant en de hamstrings en bilspieren aan de achterkant trekken in tegengestelde richtingen aan het bekken. Wanneer een van die groepen consequent korter of stijver is dan de andere, verschuift de bekkenstand mee. Die verschuiving is niet iets wat je per se voelt op het moment zelf, maar het verandert wel de uitgangspositie van je onderrug voor de rest van de dag.

Hoe dit doorwerkt in zit en stand

In zit liggen de heupflexoren al in een verkorte positie. Bij heupen die sowieso beperkt bewegen, versterkt langdurig zitten dat effect: het bekken kantelt geleidelijk verder naar achteren, en de onderrug verliest een deel van zijn natuurlijke kromming. Dat hoeft op het moment zelf geen klacht te geven, maar het betekent dat de onderrug in een andere stand belast wordt dan wanneer het bekken neutraler staat.

In stand werkt het net andersom. Heupflexoren die gewend zijn geraakt aan een verkorte stand, strekken bij het opstaan niet volledig mee. Dat trekt het bekken juist naar voren, waardoor de onderrug meer kromming krijgt dan in een ontspannen, neutrale houding. Iemand met beperkt bewegende heupen kan zo, zonder het te merken, wisselen tussen een te vlakke onderrug in zit en een te bolle onderrug in stand. Beide standen op zich zijn niet schadelijk, maar de onderrug krijgt in geen van beide situaties de neutrale uitgangspositie waarin de belasting het meest gelijkmatig verdeeld is.

Waarom dit ook zonder klachten relevant is

Dit mechanisme speelt los van de vraag of je nu pijn voelt. Een lichaam kan jarenlang met een verschoven bekkenstand functioneren zonder duidelijke klachten, simpelweg omdat het lichaam goed is in compenseren. Maar de onderrug krijgt in die situatie structureel een andere belasting dan wanneer het bekken vrijer kan bewegen.

Dit sluit aan bij het bredere idee dat er niet één “juiste” houding bestaat, maar dat het gaat om hoeveel variatie je lichaam krijgt. Beperkte heupmobiliteit vermindert die variatie, omdat het bekken minder makkelijk tussen standen kan wisselen. Meer hierover in Bestaat een goede houding eigenlijk wel?.

De rol van lang zitten

Lang en vaak zitten is een van de belangrijkste factoren die heupmobiliteit op de lange termijn beperken. De heupflexoren wennen aan de verkorte positie, en hoe minder de heup door de dag heen door zijn volledige bewegingsuitslag gaat, hoe minder mobiel hij blijft. Wat er fysiologisch gebeurt tijdens langdurig zitten, en op welk moment dat begint op te tellen, lees je in Waarom lang zitten meer doet dan je denkt.

Als er al wel rugklachten zijn

Het mechanisme dat hier beschreven is, bekkenstand en heupmobiliteit die de belasting van de onderrug op de lange termijn beïnvloeden, is anders dan de situatie waarin er al rugpijn is. Als je al klachten hebt en je vermoedt dat je heupen daarbij een rol spelen, lees dan Lage rugpijn en stijve heupen: hoe hangt dat samen? voor een uitleg gericht op die situatie.