Waarom een oefening pijn kan geven als je lichaam nog compenseert

Je krijgt een oefening die op zich klopt voor jouw klacht. Toch voelt iets eraan vreemd: een trekkend gevoel ergens anders, een lichte pijnscheut bij een bepaalde fase van de beweging, of een ongemakkelijk gevoel dat je niet eerder had. Dat hoeft niet te betekenen dat de oefening fout is. Vaak is het de eerste keer dat een gebied wordt aangesproken dat het lichaam normaal gesproken vermijdt.

Wat er op dat moment gebeurt

Wanneer het lichaam langere tijd compenseert, vermijdt het bepaalde bewegingen of bewegingsrichtingen, vaak zonder dat je je daarvan bewust bent. Een rotatie die je nooit volledig maakt, een spier die je zelden aanspreekt, een gewricht dat je onbewust buiten een bepaalde hoek houdt.

Een oefening die precies dat gebied aanspreekt, confronteert het lichaam met iets dat het gewend is te omzeilen. Op dat moment kan een trekkend, onwennig of licht pijnlijk gevoel ontstaan, soms op de plek van de oefening, soms ergens anders in de keten. Dat gevoel verschilt vaak duidelijk van de “gewone” pijn van de klacht: het is meer een vreemde spanning dan een herkenbare zeurende pijn.

Het verschil tussen “patroon wordt aangesproken” en “oefening past niet”

Dit onderscheid speelt zich af op het niveau van het moment zelf, tijdens de oefening of vlak erna. Een paar aanknopingspunten:

Signalen dat het patroon wordt aangesproken:

• Het gevoel is nieuw of onbekend, maar niet scherp
• Het treedt op bij een specifieke fase van de beweging, bijvoorbeeld bij het draaien of bij de uiterste stand
• Het gevoel neemt af naarmate je de oefening een paar keer herhaalt of vaker doet
• Na afloop voel je je niet slechter dan ervoor

Signalen dat de oefening op dit moment niet past:

• De pijn is scherp of stekend, niet trekkend of vaag
• De pijn neemt toe naarmate je doorgaat met herhalingen
• Er is uitstraling, tintelingen of een gevoel van krachtverlies
• Na de oefening voel je je merkbaar slechter dan voor de oefening, of houdt het gevoel langer aan dan een dag

Waarom dit niet altijd hetzelfde is als “spierpijn”

Spierpijn na inspanning ontstaat meestal pas een dag of later, in de spieren die je hebt gebruikt. Het gevoel waar het hier om gaat, ontstaat tijdens of direct na de oefening, en kan op een andere plek zitten dan waar je de oefening voelt werken. Dat maakt het lastig te plaatsen: het lijkt niet op spierpijn, maar ook niet op de klacht zelf.

Dit hangt samen met hoe compensatiepatronen werken: het lichaam heeft een alternatieve route gevonden om bepaalde bewegingen te vermijden. Een oefening die die route omzeilt, raakt aan het patroon zelf, niet alleen aan de spier die je traint.

Wat dit betekent voor de oefening zelf

Als een oefening telkens hetzelfde milde, wisselende gevoel oproept dat afneemt met herhaling, hoort dat vaak bij het proces. Het kan een teken zijn dat de oefening precies het gebied aanspreekt dat aandacht nodig heeft.

Blijft het gevoel scherp, neemt het toe, of verandert het karakter naar iets dat op je oorspronkelijke klacht lijkt of erger is, dan is de oefening op dit moment waarschijnlijk niet passend. Dat zegt iets over het moment in de opbouw, niet over de oefening op zich. Dit sluit aan bij de volgorde die wordt beschreven in Waarom stabiliteit vóór mobiliteit en kracht komt: een oefening die te vroeg komt in die volgorde, voelt anders dan een oefening die op het juiste moment wordt ingezet.

Twijfel je over wat je voelt?

Het is niet altijd eenvoudig om dit onderscheid zelf te maken, vooral niet de eerste keer dat je het ervaart. Twijfel je of een gevoel bij de oefening hoort of een signaal is om aan te passen? Dan is het verstandig dit te bespreken voordat je verder gaat met de oefening. Meer over waarom een oefening soms niet het verwachte effect heeft, lees je in Waarom oefeningen soms niet werken.