Scans en onderzoeken

Wat zie je op een röntgenfoto en wat niet?

Een röntgenfoto is vaak het eerste onderzoek bij lichamelijke klachten. Veel mensen verwachten dat een foto precies laat zien wat er mis is. Bij klachten aan botten en gewrichten klopt dat gedeeltelijk. Maar voor pijn die zijn oorsprong vindt in spieren, pezen of bewegingspatronen, vertelt een röntgenfoto weinig.

Wat laat een röntgenfoto goed zien?

Een röntgenfoto gebruikt straling om harde structuren zichtbaar te maken. Botten absorberen straling en tekenen daardoor scherp af op de foto.

Daardoor is een röntgenfoto waardevol bij:

  • Vermoedelijke botbreuken of scheurtjes
  • Controle na een val of trauma
  • Slijtage of standsveranderingen van gewrichten
  • Vernauwing van gewrichtsspleten
  • Bepaalde afwijkingen aan de wervelkolom
  • Verkalkingen in zachte weefsels

Bij klachten na een trauma is een röntgenfoto vaak de logische eerste stap om ernstige schade aan botten uit te sluiten.

Wat zie je niet op een röntgenfoto?

Zachte weefsels als spieren, pezen, banden en fascia zijn nauwelijks zichtbaar op een röntgenfoto.

Dat betekent dat dit onderzoek weinig informatie geeft over:

  • Spierspanning en spierkracht
  • Peesirritaties of gedeeltelijke peesscheuren
  • Stabiliteit van gewrichten
  • Bewegingspatronen en compensatiegedrag
  • Overbelasting van spieren bij dagelijkse activiteiten

Veel pijnklachten hebben hun oorsprong precies in die zachte structuren. Daarvoor is een echo of MRI informatiever. Zie: wat kan een echo laten zien bij spier- en peesklachten?

Wat betekent slijtage op een röntgenfoto?

Slijtage, ook wel artrose, is een veelvoorkomende bevinding op röntgenfoto’s. Mensen schrikken daar vaak van. Toch is slijtage niet automatisch de oorzaak van klachten.

Net als grijze haren hoort een bepaalde mate van slijtage bij het ouder worden. Veel mensen hebben zichtbare slijtage op een foto zonder enige pijn of bewegingsbeperking. Anderen hebben juist veel klachten met minimale slijtage.

De aanwezigheid van slijtage op een foto verklaart dus niet altijd waarom iemand pijn heeft. De relatie tussen slijtage en klachten verschilt per persoon en per situatie.

Een normale röntgenfoto betekent niet dat er niets aan de hand is

Veel mensen zijn teleurgesteld wanneer een arts zegt dat de foto “goed” is terwijl de klachten blijven. Dat gevoel is begrijpelijk.

Een normale röntgenfoto betekent alleen dat er geen afwijkingen zichtbaar zijn in de botstructuren die dit onderzoek kan beoordelen. Het zegt niets over spierfunctie, peesbelasting, stabiliteit of compensatiepatronen.

Waarom je pijnplek niet altijd de oorzaak is legt uit hoe klachten kunnen ontstaan via compensatie in het bewegingsapparaat, zonder dat beeldvorming dit oppikt.

Wanneer is een röntgenfoto zinvol?

Een röntgenfoto is het meest waardevol bij een specifieke vraag over botten of gewrichten. Dat geldt met name bij:

  • Een val, klap of andere directe kracht op het lichaam
  • Verdenking op een breuk of barst in een bot
  • Klachten waarbij slijtage of standsverandering de oorzaak kan zijn
  • Controle na behandeling van een botbreuk

Bij klachten die meer in het domein van spieren, pezen en bewegingspatronen liggen, biedt beeldvorming bij lichamelijke klachten: wat zie je wel en niet? een overzicht van welk onderzoek informatiever kan zijn.

Herken je jouw klacht in dit artikel? De keuzehulp helpt je snel bepalen welke afspraak past bij jouw situatie. Zo plan je eenvoudig de juiste stap richting herstel.

Start de keuzehulp

Bij twijfel, hevige klachten, plotselinge uitval, krachtverlies, gevoelsstoornissen, koorts, pijn na een val of trauma, of klachten die snel verergeren: neem contact op met je huisarts of specialist.

Veelgestelde vragen

Niet per se. Slijtage is een normaal verouderingsproces. Veel mensen hebben slijtage op een foto zonder klachten. Of slijtage bijdraagt aan jouw klachten hangt af van meer factoren, zoals bewegingspatroon, belasting, spierfunctie en stabiliteit. Een arts of behandelaar kan dit in context beoordelen.
Een röntgenfoto is snel, goedkoop en geeft bij veel klachten genoeg informatie als de vraag over botten of gewrichten gaat. Een MRI wordt ingezet als een gedetailleerder beeld van zachte weefsels nodig is, of als de röntgenfoto onvoldoende uitsluitsel geeft.
Nee. Een hernia is een uitstulping van een tussenwervelschijf, en dat is zacht weefsel. Tussenwervelschijven zijn nauwelijks zichtbaar op een röntgenfoto. Voor onderzoek naar een hernia is een MRI het geëigende onderzoek.
Ja, maar de hoeveelheid is klein en vergelijkbaar met de achtergrondstraling die je op een lange vlucht ontvangt. Bij zwangerschap of herhaalde onderzoeken bespreek je dit met de arts.

Gerelateerde artikelen