Waarom een verkeerde houding niet altijd de oorzaak is

“Het komt door je houding” is een van de meest gehoorde verklaringen voor klachten in nek, rug en schouders. Soms klopt dat. Maar minstens zo vaak is het andersom: de houding die je ziet, is het gevolg van spanning, beperkte mobiliteit of een compensatiepatroon dat al langer aan de gang is. De houding is dan een symptoom, niet de oorzaak.

Een rondere rug als voorbeeld

Stel: iemand heeft een merkbaar ronde bovenrug. De voor de hand liggende conclusie is: deze persoon zit verkeerd, en moet rechter gaan zitten. Maar een ronde bovenrug kan ook het resultaat zijn van iets anders: bijvoorbeeld spanning in de borstspieren die de schouders naar voren trekken, of een bovenrug die over een langere periode steeds minder is gaan bewegen, waardoor de wervels in een gebogen stand zijn “gewend geraakt”.

In dat geval is “rechter gaan zitten” een correctie van het zichtbare resultaat, niet van wat het veroorzaakt. De persoon kan zich tijdelijk rechter houden, maar de spanning in de borst of de beperkte beweeglijkheid van de bovenrug verandert daar niet door. De ronde rug is het signaal. Niet per se de bron.

Een asymmetrische zitpositie als tweede voorbeeld

Iets vergelijkbaars geldt voor mensen die merken dat ze altijd op dezelfde manier scheef zitten, bijvoorbeeld steeds met hetzelfde been over elkaar, of leunend op dezelfde elleboog. De neiging is om dat te zien als een “slechte gewoonte” die afgeleerd moet worden.

Maar een aanhoudende voorkeur voor één kant kan ook wijzen op een verschil in mobiliteit of spanning tussen links en rechts. Het lichaam kiest dan, vaak onbewust, de positie die op dat moment het minste weerstand geeft. De asymmetrische zit is in dat geval een uitingsvorm van een onderliggend verschil, niet de oorzaak ervan.

Het bredere principe: houding als symptoom

Dit sluit aan bij een breder idee dat ook buiten houding geldt: de plek waar je iets opmerkt, is niet altijd de plek waar het ontstaat. Bij klachten is dat uitgebreid beschreven in Waarom je pijnplek niet altijd de oorzaak is. Voor houding geldt hetzelfde principe: de stand die je ziet of voelt, is het resultaat van onderliggende factoren, en het corrigeren van die stand verandert die factoren niet automatisch.

Dat betekent niet dat houding er niet toe doet. Het betekent dat houding op zichzelf zelden de volledige verklaring is voor een klacht, en dat het corrigeren van een stand niet hetzelfde is als het wegnemen van wat die stand veroorzaakt.

Hoe dit samenkomt met “er bestaat geen perfecte houding”

Dit artikel sluit aan op een ander uitgangspunt: er bestaat geen houding die voor iedereen, op elk moment, de juiste is. Wat hier wordt toegevoegd, is dat zelfs wanneer een houding duidelijk afwijkt van wat als “gangbaar” wordt gezien, dat niet automatisch betekent dat die houding de oorzaak van een klacht is. Beide ideeën wijzen in dezelfde richting: niet de stand zelf, maar wat eronder zit, verdient de aandacht. Meer hierover in Bestaat een goede houding eigenlijk wel?.

Wat dit betekent als je al klachten hebt

Als je merkt dat je houding afwijkt en je hebt daarbij klachten, is het zinvol om verder te kijken dan de stand zelf. Spanning, mobiliteit, stabiliteit en compensatiepatronen spelen vaak een grotere rol dan de houding die je in de spiegel ziet. Hoe die patronen elkaar beïnvloeden, lees je in Compensatiepatronen.

Een gericht bewegingsonderzoek brengt in kaart wat er werkelijk speelt: niet alleen hoe je erbij staat of zit, maar wat daaraan ten grondslag ligt.